Słowiańskość Wiedźmina – ostatnie starcie:

wedzmin4Wiele już pisałem o domniemanej słowiańskości Sagi o Wiedźminie, a dokładniej o jej braku. Pozostał już tylko jeden argument zwolenników tej hipotezy: nazewnictwo miejsc i imiona postaci. Argument ten jest z jednej strony niedorzeczny, z drugiej jednak najtrudniejszy do odparcia, bowiem wymaga przeanalizowania bardzo dużej ilości materiału.

Niemniej jednak zrobiłem to dla Was, żebyście teraz Wy nie musieli.

Imiona i nazwiska słowiańskie:

W Polsce występują trzy typy imion. Są to imiona słowiańskie (np. Mirosław), tradycyjne imiona polskie, zwykle pochodzenia biblijnego (np. Dawid), wywodzące się od imion świętych (np. Krzysztof) lub od znanych postaci historycznych pochodzącej z dziejów innego narodu (np. Aleksander) oraz imiona nazwijmy to filmowe (np. Dżesika), które pojawiły się stosunkowo niedawno, bo jakieś 40 lat temu. Skupmy się na imionach słowiańskich.

Istnieją dwa typy imion słowiańskich. Po pierwsze, są to imiona jednoczłonowe, używane prawdopodobnie głównie w warstwach niższych. Zwykle tworzyły je przymiotniki lub rzeczowniki, kojarzone z cechami osoby, która je nosiła (lub też życzące dziecku jakieś cechy), przy czym nie zawsze były to cechy jasno wyrażone (niekiedy przyjmują formę przenośni). Pochodzą one od roślin i zwierząt pospolitych, przedmiotów, nazw zawodów i wykonywanych przez ich przedstawicieli czynności.

Przykłady takich imion to: Baran, Byczek, Cis, Czapla, Czarnota, Długota, Goły, Kierz, Kobyłka, Kochan, Koszek, Kusza, Kwiatek, Mchacz, Młodosz, Skowiela, Stracenka, Szydło, Śwircz, Wilkosz, Wrzecionka.

Istnieją też imiona dwuczłonowe, początkowo prawdopodobnie wybierane przez warstwę wyższą. Często odwołują się one do pojęć abstrakcyjnych. Składają się one z następujących członów:

  • Blog / Blag / Błaż (Spokojny, Grzeczny) np. Błażej

  • Bóg (Bóg) np. Bogumił

  • Bole (duży) np. Bolesław

  • Bor (wojna, walka) np. Borysław

  • Brat (brat) np. Bratysław

  • Bron (chronić) np. Bronisław

  • Budzi (jest, wprowadza) np. Budzimir

  • Chocie / Chci (chcieć) np. Chocimir

  • Chwał (chwalić, sławić) np. Boguchwał

  • Ciech (cieszyć się) np. Ciechosław

  • Dobo ( odważny) np. Dobiesław

  • Cze, Ci, Ca, Ce (honor) np. Czesław, Cibor

  • Dar (dar) np. Bożydar

  • Dobro (dobro) np. Dobromir

  • Dom (dom) np. Domisław

  • Drag (ukochany) np. Dragomir

  • Dzierż (rządzić, dysponować) np. Dzierżysław

  • Gniew (gniew), np. Zbigniew

  • God (właściwy) np. Godzisław

  • Gost (gość) np. Godzisław

  • Gwiazd (gwiazda) np. Gwiazdosław

  • Jar (silny, młody) np. Jaromir

  • Kaz (rozkazać, nakazać) np. Kazimir

  • Krasy, Krzesi (piękny) np. Krasimir lub Krzesimir

  • Kvet (kwiat) np. Kwiatosław

  • lud (lud, ludzie) np. Ludmiła

  • Lut (srogi) np. Lutogniew

  • Lub (kochać) np. Lubosław

  • Mil, Mił (kochać) np. Lubomił

  • Mir (pokój) np. Wolimir

  • Mści (zemsta) np. Mścisław

  • Myśl, Mysł (myśl) np. Przemysł

  • Nieg, Nied (rozkosz) np. Niedamir

  • Ne, Nie (przeczenie) np. Niemir

  • Ostro (ostry) np. Ostromir

  • Rast, Rost, Rość (rosnąć) np. Rościsław

  • Rad (szczęśliwy) np. Radosław

  • Siem, Ziem (ziemia, kraj) np. Siemowit

  • Sław (sławić, być znanym) np. Sławomir

  • Stan (stawać się, życzyć coś) np. Stanisław

  • Sud, Sand, Sąd, Sęd (osąd) np. Sędzimir

  • Swet, Świet ( swiatło) np. Światłosław

  • Wac, Wiec (więce) np. Wacław

  • West, Wieść (wiedzieć) np. Dobrowieść

  • Wit (wieść, rządzić) np. Dobrowit

  • Wlad, Władać (władać) np. Władimir

  • Woj (wojownik) np. Wojciech

  • Wol (lubiący, wybierający) np. Wolimir

  • Zbig, Zby (rozpraszający, odpędzający) np. Zbigniew

  • Żeli (chcieć) np. Żelisław

  • Zlat, Złot (złoto) np. Złocisław

Możliwość błędu:

wiedzmin1Należy zauważyć, że obecność jakiegoś członu nie przesądza o słowiańskim pochodzeniu imienia. Istnieją bowiem podobne człony w innych językach. Przykładem mogą być niesławne, tolkienowskie nieporozumienia jak Boromir, będący imieniem germańskim (składa się z „Bor” czyli „tarcza” i „Mir” czyli „sławny”, acz Tolkien wywodzi to słowo z połączenia dwóch narzeczy języka elfów: Sindaryjskiego „Boron” czyli „słynny” i pochodzącego z Quenia „Mir” czyli „klejnot) oraz Radagast (występującym i u Słowian i u German w mniej-więcej tym samym znaczeniu).

Nazwy miejsc:

Istnieją trzy typy nazw miejsc:

  • ogólne, obrazujące całość lądów, wysp, wód czy krajów

  • nazwy miejscowe czyli osiedli ludzkich

  • nazwy terenowe, opisujące obszar terenu

Ogólnie rzecz biorąc nazwy dość mocno wskazują na starość danego miejsca i jego penetracji przez człowieka. Nazwy ważnych elementów świata przyrody, w szczególności rzek potrafią sięgać czasów prehistorycznych i ginąć w pomroce dziejów (np. rzeka San od celtyckiego „wartki nurt”), inne potrafią być bardzo młode: wiele mniej istotnych elementów rzeźby terenu w tym sporo wzgórz, gór i potoków nazwane zostało przez XIX i XX wiecznych kartografów.

Imiona u Sapkowskiego:

W twórczości Andrzej Sapkowskiego, w odniesieniu do świata Wiedźmina użyto 670 imion (lista nie zawiera imion z Sezonu Burz). Są to:

Aarchenius Krantz, Abatemarco, Abonde, Adalia, Adam „Adieu” Pengratt,Adda, Adela, Ademarta,Aelirenn (elf),Aenyeweddien zwana Iskrą (elf), Agloval, Agness, Agness z Glanville, Akaretta,Aideen, Aillik,Andy Bidervelt (niż),Aine Dermott, Akersaark, Albert Solpietra, Albertus Rivus,Albrich, Alcides Firebras,Alia, Almavere, Aloe (niź),Alvina,Alzur,Amadis de Trastmar,Amavet, Anarietta z Beauclair, Andre Ravix,Andres Vierny,Angus Bri-Cri, Angouleme,AnnaIngerborga Klopstock, Anna Kameny, Anna Tiller, Anzelm Aubry, Aplegatt, Aprol Wenhaver, Ardal aep Dahy, Argentina, Arno Hardbottom,Artorius Vigo, Arystoteles Bobeck zwany Kulasem,Audegast,Audoen,August Wagner,Aurora Henson, Autard Terranova, Asa Thjazi,Asse, Assire var Anahid, Atlan Kerk, Avallac’h,Axel zwany Radym,

Baqrclay Est (kras), baron Casadei,baron de Peyrack Peyran,baron Surcratasse, baronowa La Vallete, Beau Berrant, Begonia Bidervelt, Benda,Berengar Leu Vaarden, Blenc Kert,Boreas Muna, Bernie Hochmeier (niź), Berrant, Bert Brigden,Bertram Skellen,Bianca d’Est, Blaise, Blasco Grant (kras),Blenheim Blenckert,Boholt,Borch Trzy Kawki,Bolehun, Borg,Braenn (driada), Braibant,Bran, Bratthens,Britta,Bronibor, Bronik,Brouver Hoog (kras), Budibog zwany Łyskiem, Bumbler, Buyvid Backhuessey,

Cahir Mawr Dyffryn Aep Ceallah, Caellah,Caellah aep Gruffyd, Cairbre (elf), Cairbre aep Diared,Calanthe,Caldemeyn,Caleb Stratton (kras), Cantarella, Cap,Cardvin,Carla Demetia Crest, Carthia van Canten, Casadei,Cedrik,Cerro,Chapelle, Chireaden (elf), Chloe Stitz,Chodak,Cinia (niź), Ciaran, Cillia, Cinead var Anahid,Cinfanelli,Civril,Clara aep Gwydolyn Bor, Codringher, Coen,Coinneach de Reo, Combuscan,Condwiramus Tilly,Connor, Coram,Corbett,Crach an Craite,Cregenan z Lod, Crevan Espane Aep Cadhan Macha,Cyprian Frip Młodszy, Cyrus Engelikind Hemmelfart,

Dacre Silifant, Dagobert, Dagorad, Dainty Bidervelt,Dalia, Dalka,Daniel Etchevery, Declan Ros Aep Maelchlad,de Nailles,de Ruyter, de Melis-Stroke, de Wyngalt,Debora,Dede Vagas,Dei,Denis Crammer,Dervla Tryffin Broine baronowa Tar Nhann, Derkacz,Detmold, Demawend, Deuslax, Devlin aep Meara,Dezmond, Dheran,Dhun,Didi „Chmielarz” Hohmeier,Digod Półgarniec, Djisktra,Donimir z Troy, Dorregaray,Dragomir,Draig Bon-Dhu, Drithelm, Drogodar, Duda, Duficey „Duffy” Kriel,Duny, Duży Lothar,Dzierżygórka,Dzieżba,

Eggerbracht, Eilan, Eist Tuirseach, Eittne (driada), Ekkerhart, Elan Trahe, Elen Kaedvańska, Elirena (elf), Eliza, Elkany Foster (kras), Eltibald, Emhyr var Ermeist, Emil Regis Rohcellec Terzieff Godefroy, Emmerich Gotschank, Erick, Ermelia, Errdil, Ervyll, Eskel, Essi Daven zwana Oczko, Esterad Thyssen, Esterill Thyssen, Esterazy, Ethain, Etoli Dacre Silifant, Eudora Brekkenrigs, Eurnejd, Eyck, Eylembert, Evan Helvet, Evangellina Park, Evermir, Everett, Everett Denhoff Junior, Eviva,

Fabio Sachs, Falka, Falvick,Faoilthiarna (elf),Faramond,Fauve (driada),Feldmarszałek Duda (papuga), Fen, Fenne,Fercart,Fergus var Ermeist,Ferlat, Flourens Delannoy, Fialka,Figgis Merlozzo (kras),Filavandrel aep Fidhail, Fiona,FlaviusMicheletFlippa Einhart,Francesca Findabair (elf), Frangipani,Franklin, Fredefalk,Fredegard,Freixenet, Fringilla Vigo, Fulko Arteveloc, Fuson,

Gabriel, Galar (elf), Garamonte,Gardki, Gaspard, Gedovius,Gemma,Geralt, Geralt Roger Eryk du Haute-Bellegarte, Giambatista, Giancardi (kras), Gerhard, Gerhard z Aelle, Godyvran Pitcairn, Goedfrey Mock, Goidemar, Golan Drozdek,Gonzalez,Gorazd, Gorm, Gosta,Goulue, graf Lanier,Gritzi, Grock, Gruffyd,Gruziła, Gudrun,Guilderstern, Guiscard Vermuello, Guthlaf,Guy de Bois-Fresnes,Gylleustriern,

Hamilcar Danza, Haxo, Hedwig, Hector Laars, Heimo Kantor, Hen Gedymdeith,Henselt,Herbert Stammelford, Herbolt,Heribert, Hjalmar Krzywogęby, Holefernes (niź),Homer Stragden zwany Słowikiem,Horm, Hotsporn,Houvennaghel Dominik Bombastus,Hrabina de Lettenhove,Hrafnir, Hugo Ansbach (niź),

Ida Emean Aep Sivney, Idi, Ilka, Ilona Laux-Antille, Iola,Irion, Immanuel Benevent, Impatientia Vanderbeck (niź),Incarvilla Hilderbrandt (niź),Isengrinn Faoiltiarna,Istredd, Istvan Igalffy,Itline Aegri córka Aevenien, Ivo Mirce zwany Cykadą,Ivo Richert,

Jade Glauvissig,Jan Bekkert, Jan Calveist, Jan Cronin, Jan Lennep,Jan Struycken, Jan z Attre,Janka,Jarre, Jean Catillon,Jediah Mekesser,Joahim de Wett,Johan Froben,Jolie, Juan „Frontino” Guttierez,Juan Pablo Vassermiler, Julia „Słodka Trzpiotka” Abatemarco,Junghans, Justin Ansbach (kras),

Kabernik Turent, Kamil Ronsteter, Karelka,Karen, Karolina Roberta, Kayleigh,Katje,Keira Metz, Kenna lub Joanna Selborne,Kennet zwany Zdzieblarzem,Kerack,Kevyn, Klaptroth, Klara Larissa de Winter, Kobus de Ruyter,Kohut,Kolda, kontessa de Stael, Kornet Aubry,Koziząbek, Kozojed,Krepp,Kristin, Krótki Jaxa, Kuba,

La Creahme, La Voisier, Lammar Flaut,Lambert,Lara Dorren aep Shiadhal (elf),Lars, Lauvaanrden,Lawdbor, Leida, Lenka, Lennep,Leo Bonhart, Leticia Charbonneau, Lennep, Liam aep Muirmoss,Libusze, Lille, Lilit,Linus Pitt, Lodovico Michelet, Lorenzo Molla,Lucas Corto (kras), Lunini,Lutz, Lydia van Breedevoort,Lytta Neid,

Malatesta, Malatius, Malvina, Mama Lantieri,Mansfeld,Marck, Marcus Brainbant,Margarita Laux-Antille, Marder, Marilka,Marqard, Marrien,markiza Maria de Mercey,markiza Matylda de Nemeth-Uyvar, Marti Sodergren, Mawr,Medell, Melfi,Menno Coehorn, Merlin (kot),Meve,Maria Baring zwana Milvą, Melitele,Milan Raupenneck,Milenka, Milo Vanderbeck (niź), Milton,Mikael Glomb, Mikołaj Certosa,Mistle, Mitzi,Modron Freya, Molwar (kras), Mona, Monck,Montecalvo, Morren,Morvran Voorhis, Muchomorek, Mulica,Muriel, Myhrman, Myrrha,Mykitka, Myrtabrakke (smok),Myszowór,

Nadbor, Nadia Esposito, Naradkowa, Narakort, Natalis, Neharian Ceka, Nemneke ,Neville, Nicodemus de Boot,Niedamir, Niedźwiedź, Nils,Nimir, Nimue zwana Łokietkiem, Nina, Nina Fioravanti, Nique,Niszczuka, Nitert,Nivellen, Niya, Nohorn, Nora Wagner, Nosikamyk, Notturna, Novosad, Nurzybob, Nycklar,

Ocvist (smok), Odo, Ograbek, Okultich, Oli Harshein, Olsen, Oppenhauser, Ori, Ori Rauven, Oribasius Gianfranco Paolo Rauven, Orm, Ostrit, Ouder de Wyngalt,

Palmerin de Launfal, Pangrat, Papperback, pani de Lisemdro Papperbrock, pan Schweitzer, Paszkot, Pavetta, Percival Schuttenbach (gnom), Pelligram, Pennycvick,Peter Evertsen,Petunia Hochmeier (niź), Phaulie Dahlberg (kras), Piętnastka, Pinta zwany Wszystkochwostem, Piskorz, Piżmak, Pluskolec, Płotka, Pogwizd,Pomrów, Pokrzywka, Pokwit, Primula, prorok Lebioda, Prune, Przegrzybek, Puddkarmer, Putzi,

Quine

Radcliff, Radmir z Tor Carnedd, Radowid, Raffard Biały, Rainfarn, Raimund, Rajmund, Ralf Blunden zwany Profesorem, Ramon Tyrconnel,Ransant Alvaro,Raupenneck, Rayla z Lyrii, Ravix,Reef,Regan (kras), Reidbrune,Rejean, Remiz, Renfri, Resif de Montholon,Reynart de Bois-Fresnes, Rhetz de Mellis-Sroke,Rhundurin,Rhyd, Riannon,Richert, Rideaux,Rince, Riordain (elf), Rispant la Pointe,Rizi Michelet, Robin Anderiga,Rocco Hilderbrandt (niż),Roderick, Roegner, Rudiger, Ruiz Dorrit (kras),Rulle Aspen lub Asper, Rupert,

Sabrina Glevissig, Sambuk, Sam Hofmeier (niź),Schlieman, Sebastian le Goff,Segelit, Servadio,Shani,Shealla de Tancarvile, Sh’eenaz (syrena), Sheldon Skaggs, Shilard Fitz-Oesterlen, Sievers, Sigi Rauven,Sigrdrifa,Silvena,Silvester Bugiardo, Siostry Scarra,Sirssa (driada), Shilard Fitz-Oesterlen, Shirru (półelf),Shrader, Skadi,Skomlik,Stahler, Stammelford, Stavro,Stran, Stella Congreve, Stregobor,Sturla,Sulik,Sulimir, Supre,Swers, Swigwart, Sven,Szczawiór, Szczupak,Szymon Gilka,

Tailles, Tangerika (niź), Tankred, Tara Hildebrandt (niź),Tavik, Tea (Zerrikanka),Teleri Droughard, Tellico Lunngre Vinjik Letorte,Ther Lukokian, Tibor Eggerbracht,Til Echarade (elf),Torm, Torres,Toruviel (elf),Toublanc Michelet, Tremblay,Trigla,Treska,Triss Merigold, Trojden,Tugdual, Tyrss,

Una, Unist,

Valdez, Valdo Marx, Valia, Vanadain (elf),Vanda, Vanielle,Varhageny, Vascoigne,Vea (Zerrikanka),Velerad,Vera Loevenhaupt, Vermullen, Vespula,Vessemir,Vilfrid,Vilibert, Villintretenmerth (smok),Virginia,Visenna, Vitek,Vizimir,Vell,Venzlav,Vettier Derideaux, Venimira, Verena, Vernika,Veverka,Vilfrid Wenck,Vilis, Vime Vivaldi,Viololetta Saurez, Viraxas, Virfuril, Vissegerd,Vizgelfortz,Voymir, Vratimir,Vridank,Vyr, Vysogota,

Wawrzynosek, Welgerius Wdały, Wilfi (kras), Willemer, Wilma Wesssely,Windhalm, Windsor Imbra, Wirsing,Wolf Isengrinn,

Xarthisius, Xavier Moran (kras)

Yaevinn (elf), Yanna z Murivel, Yannick Brass (kras), Yarpen Zigrin (kras),Yasmin (niź),Yennefer,Yirrel,Yolop, Yontek,Yazon Varda (kras), Yoel Grethen,Yurga, Yuz Jannovitz,

Zadarlik, Zakorek, Zangenis, Zarzyczka, Zatret Voruta,Zavist, Zdyb,Zelest, Zgarb, Zivelene,Złotolitka, Zoltan Chivey (kras), Zuleyka,Zvirka, Zyvik,

Imiona słowiańskie:

Pokwit, Radmir z Tor Carnedd, Radowid, Voymir, Borch Trzy Kawki,Bronibor, Dalka,Gruziła,Koziząbek,Kraska, Skomlik, Tuzik, Malvina, Milenka, Mykitka, Zgarb, Drogodar,Feldmarszałek Duda, Cap, Chodak, Derkacz,Dzierżygórka,Dzieżba, Kennet zwany Zdzieblarzem,Kozojed,Ilka, Janka,Lenka, Libusze,Muchomorek,Myszowór,Naradkowa,Niedamir, Nimir,Niszczuka,Nosikamyk, Novosad,Nurzybob,Ograbek,Paszkot,Piętnastka,Piskorz,Piżmak, Pluskolec, Płotka, Pogwizd,Pokrzywka,Pomrów, prorok Lebioda,Stregobor,Sulik,Sulimir, Szczawiór, Szczupak,Wawrzynosek,Vitek,Vizimir, Velerad, Venimira,Venzlav, Yontek,Yuz Jannovitz,Zakorek,Zarzyczka, Zdyb, Złotolitka, Zavist,Zvirka, Zywik,

Imiona wątpliwie słowiańskie:

  • Andres Vierny: imię jest niewątpliwie niesłowiańskie, nazwisko może być słowiańskie.

  • Bronik: może to być zdrobnienie słowiańskiego imienia lub też imię niesłowańskie

  • Budibog zwany Łyskiem: człon „Budi” jest niesłowiańsk, „Bog”

  • Buyvid Backhuessey: nazwisko niewątpliwie niesłowiańskie, imię jest zlepkiem członów germańskich i słowiańskich (vid).

  • Dagorad: „Dago” jak „Dagobert” jest niewąpliwym członem germańskim, „Rad” może, lecz nie musi być słowiański.

  • Golan Drozdek: nazwisko jest niewątpliwie słowiańskie, imię cygańskie.

  • Kobus de Ruyter: imię jest słowiańskie, nazwisko germańskie.

  • Krótki Jaxa: imię Jaxa, mimo że wśród miłośników rodzimowierstwa bardzo popularne ma nieustaloną genezę i nie jest pewne, czy jest słowiańskie.

  • Kuba: zeslawizowana wersja hebrajskiego „Jakub”.

  • Mikołaj Certosa: imię jest zeslawizowaną wersją greckiego imienia Nikelaos.

  • Nimue zwana Łokietkiem: imię Nimue jest celtyckie, Łokietek to natomiast przydomek

  • Pinta zwany Wszystkochwostem: Wszystkochwost to ponownie przezwisko

  • Słowik: prawdziwe imię Homer Straggen,

  • Welgerius Wdały: imię jest łacińskie, nazwisko słowiańskie

  • Vanda: imię ma nieznaną genezę, prawdopodobnie wymyślone przez Wincentego Kadłubka

  • Vysogota: człon „Vyso” może, lecz nie musi, być członem słowiańskim.

  • Zadarlik: potencjalnie może być to imię pochodzące od Słowian Południowych

  • Zatret Voruta: imię prawdopodobnie ma pochodzenie węgierskie, nazwisko jest prawdopodobnie słowiańskie.

  • Zelest: może być to imię pochodzenia węgierskiego lub słowiańskiego

  • Zuleyka: prawododpobnie jest to słowiańskie zdrobnienie imienia germańskiego

Imiona niewątpliwnie nie-słowiańskie:

  • Falka: od łacińskiego „falco” czyli „sokół”

  • Maria Barring zwana Milvą: przezwisko „Milva” pochodzi z języka Driad i oznacza „kanię” (gatunek drapieżnego ptaka), a nie słowiańską „Miłość”

  • Digod zwany Półgarncem: Półgarniec jest przezwiskiem, Digod natomiast imieniem germańskim.

  • Aenyeweddien zwana Iskrą: Iskra nie jest imieniem

  • Jaskier: prawdziwe imię to Julian Alfred Pankratz wicehrabia de Lettenhove,

  • Kulas: prawdziwe imię Arystoteles Bobeck,

Nazwy miejsc:

wiedzmin3Sapkowski używa łącznie nazw 367 miejsc. Były to:

A (rzeka), Aedrin, Aelle, Aevon Y Pont Ar Gwennelec, Aille, Alba (rzeka) Aldersberg, Amarillo, Anchor, Angrew, Ard Caraigh, Ard Skellige, Arete (rzeka), Aretuza, Armeria, Asssengard, Attre,

Baccala, Ban Ard, Ban Gleann, Bandycki Szlak, Ban Glean, Baryła, Beauclaire (zamek), Belhaven, Bezdno (jezioro), Biała Rzeka, Białe Wieże, Biały Most, Birka, Blaviken, Bliszka (rzeka), Bodrog, Borsuczy Jar, Braa, Brama Solvegi, Bremervoord, Brenna, Breza, Brokilon, Brugge (kraina), Brugge (miasto), Buina (rzeka), Buki, Bullerlyn, Burdorf,

Caed Dhu, Caelf, Caingorn, Caravista, Carcano, Carreras, Castell Dacia, Castell Graupian, Castell Ravello, Cidaris, Chiava (góra), Chochla, Chociebuż, Chotla (rzeka), Clermont, Col Serrai, Coronata, Corvo, Corvo Bianco, Craagros, Crinfrid, Creyden, Cytadela Stygga, Czteroróg, Cztery Klony,

Daerland, Daevon, Darn Dyffra, Darn Rauch, Darn Rowan, Dąb Bloedheris, Deczka, Demar, Denestle, Diabli Bród, Diligen, Drieschot, Dol Adalata, Dol Angra, Dolina Blessure, Dolina Kwiatów, Dolina Ismeny, Dolina Marnadal, Dolina Nimnar, Dolina Toiny, Dolina Santretour, Dolina Sudduth, Dol Newia, Dolna Posada, Dolna Yarra, Dorian, Dorndal, Drakenborg, Druigh, Dven Carnell, Dudno (wieś), Dun Dare. Dun Tynne, Dyfne (rzeka),

Ebbing, Eidon, Ellander, Erlenwald, Erveluce, Est Est, Est Haemlet, Etolia, Eysenlaan,

Fano, Farde, Fen Aspra, Fen Carn zwane Błoniami Kurchanów, Fiorano, Forgeham, Fort Sarda,

Gaj Himdar, Gaj Myrkvid, Gardenia, Garramone, Garstang, Gelibol, Gemmera, Geso, Glanville, Glevitzingen, Glynswen, Głębia Sedny, Góra Carbon, Góra Montsalvat, Górna Posada, Góry Ogniste, Góry Sine, Góry Tir Tochair, Grabowa Buchta, Gorgona zwana Górą Diabła, Gors Velen, Goworożec, Guleta, Guinever, Gwenllech zwana Rzeką Białych Kamieni, Gwyn Cerbin,

Hagge, Hakland, Hamm, Hengsfort, Herenwald, Hindarsfjall (wyspa), Hirundum, Hoet, Hołopole, Houtborg,

Ina (rzeka), Inis Porhoet, Inis Vitre, Ismena (rzeka),

Jamurlak, Jaruga, Jezioro Mokva, Jezioro Muredach,

Kaedwen, Kaer Hemmdal, Kaer Trolde, Kagen, Kania Góra, Kaskady Cean Treise, Kear Morhen, Kerack, Kopalnia Celestynka, Kopalnia Fortunna Dziura, Kopalnia Manifest Jesienny, Kopalnia Rialte, Kopalnia Ruda Julka, Kopalnia Wspólna Sprawa, Kopalnia Mała Babette, Koprzywica, Kovir, Kraj Barsa, Kraj Hann, Kupiecki Szlak, Kwarcowa Góra,

Lan Exeter, Lete (rzeka), Levecque, Lewobrzeże, Leyda, Lidertal, Likslela, Loc Blest, Loc Escallot, Loc Grim, Loc Monduirn, Loc Muinne, Lod, Loredo zwane Zbujecką Posadą, Loxia, Lyria, Lucienne,

Łukomorze, Łysa Górka, Łysoróg,

Machakan, Maech, Mag Deira, Mag Turga, Malcheur, Malleore, Mały Łęg, Mayena, Meyene, Metina, Miechunowe Wrzosowiska, Mil Trachte, Mirt, Mirthe, Moen, Mons Calvus, Murivel,

Narok, Nastrog, Nazair, Neuenbuth, Neuenreuth, Nilfgard, Niter, Novembre, Novigrad, Nowa Kuźnica, Nuragus,

O (rzeka), Ofir, Ogniste Góry, Orla, Otagor, Ósma Mila, Oxenfurt,

Pałac Ensenada, Pereplut, Piana, Pomino, Podmokła Łąka, Pomerol, Pontar (rzeka), Pontar (kraina), Pont Vanis, Povis, Północna Marchia, Przegrzybek, przełęcz Elskerdeg, przełęcz Klamat, przełęcz Mort Blanc, przełęcz Sansmerci, przełęcz Theodula, Przylądek Bremervoord, Przylądek Peixe, Pustkowia, Pustula (góra), Pustulskie Góry, Pustynia Korath, zwana Patelnią,

Radgast, Rakverelin, Rastburg, Razwan, Rdestowa Łąka, Redania, Rhys-Rhun (zamczysko), Rinde, Rivia, Roedskilde, Roggeveen, Rolayne, Rowan, Rozrog, Rozwar, Równina Mag Dreira, Rzeka Blessure, Rzeka Newia, Rzeka Sylthe, Rzeka Tango, Rzeka Vda,

Sancerre, Scala, Schwann, Schody Marnadalu, Skała Kambi, Sodden (kraina), Sodden (wzgórze), Siódma Mila, Skakunowy Ząb (góra), Shaerwadden, Skelige, Smocze Kły, Sowie Wzgórza, Spalla, Spikeroog, Stara Droga, Stare Pupy, Stoki, Strażnica Vedette, Strept, Suchak, Sylte (rzeka),

Tagamo, Talgar, Tancarville, Tarnhann, Tarn Mira, Temeria, Thurn, Tigg, Tir Na Beaaraine, Tir Tochair, Tor Carnedd, Toricella, Tor Lara, Tor Zirella zwana Wieżą Jaskółki, Toussaint, Trava (rzeka), Tretogor, Tridam, Troy, Tufo, Turlough, Twyth, Tyffia,

Undvig

Vartburg, Velda (rzeka), Velhad, Vengerberg, Vercta, Verden, Vermentio, Vicovaro, Vidort, Viroleta, Vole,

Wett, Wiązowo, Wielki Kanał, Wielkie Morze, Wieś Lisie Doły, Winnenburg, Wstążka, Wypalanki, Wyzima,

Yelena, Ymlac, Ysigith Yspaden,

Zangwebar, Zarzecze, Zatoka Allenker, Zatoka Praksedy, Zazdrość, Złoty Staw, Zurbarran, Zavada, Zwilgłe Uroczyska,

Żurawia Kępa,

Słowiańskie nazwy:

Bandycki Szlak, Baryła, Bezdno, Biała Rzeka, Białe Wieże, Biały Most, Borsuczy Jar, Buki, Chochla, Chociebuż, Chotla (rzeka), Czteroróg, Cztery Klony, Diabli Bród, Deczka, Dolina Kwiatów, Dolna Posada, Dudno (wieś), Goworożec, Górna Posada, Góry Ogniste, Góry Sine, Grabowa Buchta, Hołopole, Kania Góra, Kopalnia Celestynka, Kopalnia Fortunna Dziura, Kopalnia Manifest Jesienny, Kopalnia Ruda Julka, Kopalnia Wspólna Sprawa, Koprzywica (wieś), Kupiecki Szlak, Kwarcowa Góra, Lewobrzeże, Łukomorze, Łysoróg, Ogniste Góry, Ósma Mila, Mały Łęg, Miechunowe Wrzosowiska, Nowa Kuźnica, Piana, Przegrzybek, Północna Marchia, Pustkowia, Pustula (góra), Pustulskie Góry, Rdestowa Łąka, Siódma Mila, Skakunowy Ząb, Stara Droga, Stare Pupy, Stoki, Sowie Wzgórza, Smocze Kły, Suchak, Wiązowo, Wielki Kanał, Wielkie Morze, Wieś Lisie Doły, Wstążka, Wyzima, Wypalanki, Zarzecze, Zavada, Złoty Staw, Zwilgłe Uroczyska, Żurawia Kępa,

Nazwy wątpliwie słowiańskie:

  • Breza, trudno powiedzieć, czy jest to zniekształcone słowo „Bryza”, czy też nie

  • Fen Carn zwane Błoniami Kurchanów,

  • Gorgona zwana Górą Diabła,

  • Gwenllech zwana Rzeką Białych Kamieni,

  • Kopalnia Mała Babette,

  • Loredo zwane Zbujecką Posadą,

  • Novigrad: człon „Novi” jest indoeuropejski i wspólny dla większości języków Europy, „Grad” natomiast ma pochodzenie niepewne (może być słowiański, jak i skandynawski)

  • Podmokła Łąka: nazwy tej użyła driada Eithne, prawdopodobnie w kontekście satyrycznym, nie mając na myśli prawdziwego miejsca,

  • Pustynia Korath zwana Patelnią

  • Rozwar, ponownie, trudno powiedzieć, czy nazwa pochodzi od słowa „Rozwarty” czy nie

  • Orla: znów, trudno powiedzieć, czy mamy tu do czynienia z nawiązaniem do Orła, czy nie mamy

  • Tor Zirella zwana Wieżą Jaskółki

  • Łyska Górka: nazwy tej użyła driada Eithne, prawdopodobnie w kontekście satyrycznym, nie mając na myśli prawdziwego miejsca

  • Zazdrość: prawdziwa nazwa to skandynawska Birka

Podsumowując:

wiedzmin2Z 367 użytych przez Andrzeja Sapkowskiego nazw miejsc tylko 81 (22 procent) ma charakter słowiański lub wątpliwie słowiański. Jeśli chodzi o imiona to z 670 jedynie 89 (13 procent) ma taki charakter.

Tak, czy siak nazwy słowiańskie nie są w utworze dominujące.

W tym momencie należałoby zrobić zestawienie imion i nazw z tłumaczeniem jakiejś, zagranicznej powieści fantasy (np. z Władcą Pierścieni) i porównać proporcje. Jednak powiem uczciwie: samo przepisanie i ustawienie porządku mniej-więcej alfabetycznym zebranego materiału zajęło mi dwa tygodnie. Więc zwyczajnie mi się nie chce.

Wydaje się jednak, że Sapkowski wykorzystuje jednak ten sam zabieg, co Tolkien: udaje, że tłumaczy książkę z obcego języka, na język polski. Świadczy o tym fakt, że żadna postać nie używa języka polskiego. Posiadamy w prawdzie tylko jedną próbkę języka powszechnego w jego oryginalnym brzmieniu: są to słowa wypowiedziane przez Ciri w trakcie podróży między światami, w momencie kontaktu z jednym z mieszkańców naszej planety. Brzmiały one: „Ire lokke! Ire tedd! Squass’me!” co oznacza „Nie to miejsce, nie ten czas! Cholera!” Język ten, podobnie jak Starsza Mowa i Niflgardzi przypomina trochę języki z rodziny celtyckiej.

Tym, na czym polega poczucie „swojskości” Sapkowskiego wynika z dwóch rzeczy: po pierwsze, w odróżnieniu od wielu wcześniejszych książek Sapkowski używa języka bardzo nowoczesnego. Owszem, wypowiedzi wielu postaci, w tym samego Geralta są lekko archaizowane, jednak język jakim się posługują jest stricte nowoczesny. Odróżnia go to od wielu powieści lat 90-tych, 80-tych i wcześniejszych, które generalnie operowały przestarzałym językiem i formami przedwojennymi, jakich w mowie potocznej już się nie spotykało, mającymi charakter głównie literacki. Mówię tu o rozmaitych „olejach w głowie”, świstających dundrach, diaskach i innych wyrażeniach, których nikt w prawdziwym życiu wtedy już nie stosował…

Po drugie, co dość istotne: Sapkowski używa całego bogactwa języka polskiego, używając archaizmów, gwary, makaronizmów, wyrażeń jednocześnie nowoczesnych i przestarzałych, a także wulgaryzmów. Tworzy to wrażenie życia oraz właśnie swojskości, co jest niemożliwe w wypadku tłumaczeń.

Wynika to z faktu, że nie da się stylizować w ten sam sposób książki napisanej w świecie anglosaskim, co polskiej (a przynajmniej nie bez bardzo mocnych ingerencji w sam tekst). W polskim wiele zjawisk językowych przebiegało inaczej, niż w angielskim. Tak więc: oni nie mają gwar (gdyż Anglia jest obszarem znacznie mniej geograficznie rozległym, niż Polska), za to mają akcenty (których my nie posiadamy) oraz mniejszości mówiące językami celtyckimi. W języku angielskim jest wiele mniej zapożyczeń, a jeśli już, to są one starsze. W języku polskim natomiast prawie całe nowoczesne słownictwo (jak telewizor, butelka, plastik czy komputer) to zapożyczenia z angielskiego właśnie. Inny charakter mają też przekleństwa: w języku angielskim, poza wyjątkami, przekleństwa mają charakter klątw typu „bądź potępiony” (be damned). We współczesnym języku polskim najczęściej są to rusycyzmy zaadaptowane i przekształcone w gwarze więziennej, jak „chuj” czy „jebać”.

Dzięki tym zabiegom natomiast Saga o Wiedźminie po prostu brzmi jak współczesny, polski utwór.

Ten wpis został opublikowany w kategorii fantastyka, Fantasy, Książki i oznaczony tagami , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

13 odpowiedzi na „Słowiańskość Wiedźmina – ostatnie starcie:

  1. eol.9632 pisze:

    Szanuje za przeczytanie i opracowanie tego wszystkiego, jestem pod wrażeniem i ogólnie to świetna robota ciężko będzie to podważyć.

  2. pontifex maximus pisze:

    Ode mnie również wyrazy szacunku za wykonaną pracę.

    No ja od dawna powtarzam, że wiedźmin nie jest słowiański, ino polski (ewentualnie środkowoeuropejski). Posądzenia o słowiańskość biorą się stąd, że polskość wiedźmina jest omyłkowo brana za ogólną słowiańskość. Niewątpliwie, w skład polskości wchodzi wiele elementów bardziej uniwersalnych niż wąsko rozumiane, specyficznie polskie doświadczenie, ale ci ludzie idą o ten przysłowiowy krok dalej i uznają tę składową słowiańskość za zamierzoną, zapewne za sprawą settingu, który skłania raczej do skojarzeń z wojami i żercami niż ułanami i rogatywkami. Może jeszcze znaczenie mieć fakt, że Sapkowski nie brzydzi się innymi nacjami regionu i zdarzają się nawiązania wykraczające poza Polskę, co może potęgować wrażenie słowiańskości.

    Chociaż z drugiej strony patrząc, zastanawiam się, na ile warto walczyć z tą słowiańskością. No jakiś pean na cześć wielkiej Lechii to ewidentnie nie jest, więc warto utemperować co bardziej pomylonych, ale czy to źle, jak ktoś się cieszy, że czuć jakąś swojskość w utworze? Zwłaszcza teraz, w dobie polityki tożsamościowej. Przypominają się mi narzekania na Białołęcką (czy kto tam to pisał), że jak to tak można pisać „poważną” fantastykę, nazywając bohatera „Twardokęskiem”. Bo przecież ma być pseudogermańsko i posttolkienowsko, inaczej to nie „poważna” fantastyka, ino jakaś klechda z cepelii.

    Wracając do imion, potrafiłbyś ocenić, ile z nich jest „na serio”, a ile „dla jaj”? Niziołek Franklin opowiadający o piorunochronie to typowy żarcik Sapkowskiego. Aczkolwiek i tak wpisuje się w konwencję nazewniczą niziołków, więc nie wiem czy to różnica. No i jeszcze Tomasz Z. Majkowski napisał kiedyś artykuł o tym, jakoby u Sapkowskiego element „słowiański” był ukazany przaśnie i ku krotochwili, natomiast „poważne” postacie mają imiona zawsze niepolskie.

    • Większość słowiańskich imion (wszystkie te Pokrzywki, Muchomorki, Dzierżygórki i Nosikamyki) to imiona kmiece. Noszą je chłopi, a i to nie zawsze i nie wszyscy.

      Postacie z innych warstw: mieszczanie, rycerstwo, szlachta, czarodzieje, wiedźmini etc. mają zwykle imiona obcobrzmiące, często bardzo wymyślne: Istrion, Geralt, Vesemir, Yennefer, Holtest etc. Czasem pojawiają się wśród nich imiona słowiańskie (Radovid, Stregobor, Bronibor), jednak jest to rzadkość i zwykle są inne, niż te kmiece (nie ma szlachcica nazywającego się np. Szczupak).

      Nieludzie nazywani są wedle własnych, rasowych kodów…

      IMHO Sapkowski posiada albo dużą wiedzę w tym temacie, albo doskonały słuch językowy, albo też wzorował się na kimś, kto dobrze wiedział, co robi. Poszczególne warstwy społeczne miały (i mają) inne aspiracje, co często przekłada się na inne imiona nadawane dzieciom. Inaczej więc nazywała dzieci warstwa kmieca (bogatych chłopów), a inaczej chałupnicy (chłopi bezrolni), inaczej szlachta, inaczej mieszczaństwo. Jeszcze inaczej mniejszości w rodzaju Żydów (u Polaków przed wojną nie spotykało się imion takich, jak Dawid lub Damian, bowiem uchodziły za żydowskie).

      Wiadomo: chłopi zwykle dobrobyt kojarzyli z ziemią i jej posiadaniem oraz cechami pozwalającymi ją łatwo obrabiać. Chłopstwo zagrodowe: bardziej z cechami fizycznymi. Szlachta: z zarządzaniem, oraz karierą kościelną, dworską, wojskową, administracyjną…. Mieszczaństwo: z interesem, dalekimi stronami, edukacją…

      Sapkowski chyba po prostu to zauważył lub skojarzył.

      Zresztą trwa to po dziś dzień. Na przykład nikt z poza najniższych warstw nie nazwie dziecka Brajan, Dżesika czy Kevin, bo brzmi to stygmatyzująco…

      • barnaba pisze:

        Jakby to powiedzieć… Jeśli w jakiejś scenie Atanazy Bonawentura Korwin-Poniedzielski rozmawiał z Władkiem Muchą, to chyba żaden czytelnik nie miał wątpliwości, który z nich był szlachcicem, a który flisakiem 🙂

        A Sapkowski doskonale bawił się z czytelnikiem. Yennefer to pseudonim zawodowy prostej kalekiej dziewczyny o imieniu Janka. Geralt to wariacja na temat Geralda. Vesemir nieodparcie kojarzy się słowiańsko, mimo że pierwszy człon imienia ma niewiele wspólnego ze słowiańszczyzną. Cirilla to nawiązanie, pewnie przypadkowe, do mało popularnego imienia Cyryla. Dołóż do tego celowo zmienianą pisownię na wyglądającą obco („Bobeck” to zwykły „Bobek”), kilka żartów językowych („Albert Solpietra” to zitalianizowany w stylu Lema… Albert Einstein).
        Część imion i nazw jest oczywiście przypadkowa (co Sapkowski sam przyznaje, Ciri miała być nazwą jakiejś dziewczęcej kurtki, a Bonhart jednym z klientów). A przy innych można się pobawić tropiąc nawiązania literackie (dlatego jednak nie wierzę w oficjalną wersję dotyczącą Bonharta).

  3. buszasp pisze:

    Mimo wszystko, chociaż zgadzam się z wywodem, to saga ma swój unikalny polski charakter. Wielka szkoda, że w najnowszy serial zupełnie zgubił ten klimat.

    • O, Saga zdecydowanie ma bardzo polski charakter. W zasadzie to są takie lata 90-te, ale z mieczami i najazdem Wschodnich Niemców.

      Przy czym mam wrażenie, że dla osób urodzonych po 2000 roku może on być mało uchwytny.

      • eol.9632 pisze:

        Ja akurat daje radę to wyłapać (2004), aluzja jest naprawdę wyraźna i raczej nawet młodsi ode mnie powinni ją zauważać. Mam wrażenie, że nie ma tam żadnej słowiańskości, jest raczej „polski punkt widzenia” niż odniesienia do Słowian jako takich. Zresztą zbyt mało wiemy o Słowianach, żeby mieć jasno kojarzące się z nimi „wyobrażenie. np: mamy takie o Wikingach lub Grekach, nie o Słowianach. Bo co tak naprawdę się kojarzy nam ze Słowianami, „wsiowość” czyli chłopi i wycinanki z papieru, stroje ludowe powstałe setki lat od chrztu Polski, papka „Mickiewiczowsko-romantyczna”, która nie wiele ma prawdy i wymysły współczesne pochodzenia zwykle lechickiego (jak te wąpierze i inne). Prawda jest taka, że Słowiańskość to twór tak sztuczny jak „historia” Sarmatów o ich pochodzeniu. Po prostu mam wrażenie, że mamy kompleks braku starożytnej historii. „No bo co w Egipcie piramidy mieli, a my mieszkaliśmy w chatkach z g**wna?” Zbyt wielu ludzi mam wrażenie, że nie jest w stanie się z tym pogodzić.

      • Suchy pisze:

        @eol.9632

        Sęk w tym, że my mamy swoją historię starożytną i jeśli się zainteresować tematem to potrafi to być całkiem fascynujący.
        Naprawdę nie mamy się czego wstydzić bo biorąc pod uwagę warunki i okoliczności w jakich żyli to nasi przodkowie to naprawdę wyciągali 100% z tego co mieli do dyspozycji.
        Problem jest taki, że siłą rzeczy trudno jest opowiadać historię w sposób ciekawy kiedy zamiast konkretnych wydarzeń konkretnych znanych z imienia osób itp. musisz ją przedstawiać głównie za pomocą starych garnków czy ociosanych kamieni i wszystko okraszone masą „prawdopodobnie” czy „być może”.
        Nie znaczy to jednak, że nie jest to niemożliwe.
        Wbrew pozorom wcale nie byliśmy, aż takim zaściankiem stojącym na peryferiach peryferiów.

        Niestety na lekcjach historii przedstawiane jest to tak jakby przed 966 rokiem u nas małpy po drzewach skakały i z mroków dziejów jakby z otchłani chaosu wyłonił się Mieszko I z już sprawnym ośrodkiem państwowym, który mógł się spokojnie brać za bary z cesarstwem niemieckim.
        Nawet jednego zdania o tym co się działo u nas w okresie rzymskim, nic o kulturach łużyckich, nic o nadejściu indoeuropejczyków (chyba najdonioślejsze w skutkach powszechnie nieznane wydarzenie w historii europy).
        Nic o tym, że historia naszego kawałka świata to cała mozaika następujących jeden po drugim ludów które przychodziły jeden po drugim asymilując się z poprzednikami i jesteśmy tylko ostatnim ogniwem w długim ciągnącym się do mezolitu łańcuchu kultur i narodów.

        Efekt tego taki, że w tą pustkę potem pakują się turbolechiccy szarlatani pokroju Bieszka czy Szydłowskiego i o ile nie masz wykształcenia w tym kierunku albo sam z siebie się nie zainteresujesz tematem to nie posiadasz wiedzy potrzebnej do rozpoznania tego, że to tylko szurowskie teorie spiskowe na poziomie płaskiej ziemi.

  4. Michał pisze:

    Imponująca praca!
    Jeden szczegół rzucił mi się w oczy – Kornet to prawdopodobnie stopień, nie zaś imię:
    https://pl.wiktionary.org/wiki/kornet (pkt. 1.5)

  5. ksm137 pisze:

    Jedyne, co wydawało mi się słowiańskie w „Wiedźminie”, to używanie sporej ilości swojsko brzmiących przekleństw, z pewnym popularnym słowem na „k” na czele. Po obejrzeniu ekranizacji Netfliksa z Yarpenem Zigrinem z irlandzkim akcentem, rzucającym inne popularne słowo na „f”, doszedłem do wniosku, że jednak nie jest to żaden argument…

  6. fantasywind pisze:

    No cóż nic nowego w tym dziwnym sporze nie powiedziano, ale jeśli nazwy to jedyny argument „słowiańskości” to równie dobrze można powiedzieć że jeśli Brenna nazwa słowiańskiej twierdzy nad Hawelą w dzisiejszej Branderburgii to za mało, ale są też inne rzeczy nie tylko imiona i nazwy miejsc, nazwy potworów, utopce, kikimory, strrzygi (oczywiście większość jest w pewnym sensie przeobrażona w wyobraźni pisarza, więc nie są dokładnie jak ze słowiańskich mitologii), rusałki czy płaczki, czy zjadarki w foklorze żyjące jak Baba Jaga w domkach na kurzej nóźce :), czy taki kościej (z Drogi Z Której Się Nie Wraca) oczywiście nie oznacza to że potwory świadczą o wyłącznym słowiańskim charakterze bo oczywiście tak nie jest, wraz z Sezonem Burz dostaliśmy nawet trochę japońskich Kitsune w formie Aguary, ale są też wzmianki o „skrzatach które z rzadka szczają babom do mleka”, czy takie Pukacze Skarbniki prosto ze śląskich kopalnianych opowieści chociaż takich podobnych stworów nie brak w anglosaskiej mitologii, już nie wspominając o rozmaitych diabołach i diabłach z opowieści ludowych których w końcu jest pełno w kulturze polskiej (Rokita nazwa diabła z podań ludowych pojawia się jako alternatywna nazwa naszego Silvana, oczywiście diaboł ma też korzenie w greckich mitologiach Satyrów itp). No i oczywiście jest też masa panEuropejskich średniowiecznych gryfów, mantikor, smoków, bazyliszków (choć oczywiście i Polska ma legendy o bazyliszkach w piwnicach i zwierciadłach).

    Oczywiście ta ‚słowiańskość” i „polskość” nie jest jak mówią niektórzy wcale nieobecna, bo jest tego całkiem sporo, mamy wzmianki o postrzyżynach (Nievellen wspomina o rocznicy swoich, a to słowiański zwyczaj rytuał przejścia, ale oczywiście inne elementy kulturowe są bardziej celtyckie, zresztą przejęte od bardzo celtyckich Aen Seidhe elfów więc mamy Belleteyn, Saovine, Lammas itp,(chociaż z drugiej strony ta swoboda obyczajowa w świętowaniu Belleteyn w Maju, trochę jakby przywodzi na myśl tą słowiańską Noc Kupały, chociaż to dwa różne święta o innych terminach 🙂 ale trochę to budzi skojarzenia mamy też te Majowe Słupy podczas świętowania Belletyn w wiedźminie, te pogańskie rytuały, w Polsce Słupy Majowe były stawiane na Podhalu i na śląskich i wielkopolskich wsiach, ale to bardziej pan-Europejskie zwyczaje z czasów animistycznych i pogańskich ale też jest częścią celtyckiej sfery kulturowej, również taka „choinka na Yule” w polskiej kulturze był zwyczaj przybierania tzw. Podłaźniczki jako ozdoby, ale przystrajanie choinki jest obecne w wielu kulturach i z pogańskich czasów zostało przejęte do zchrystianizowanej Europy), mamy wzmianki bardziej żartobliwe nawiązujące do polskich legend, niektóre żarty wręcz prymitywne Vivaldi wspomina o balladzie „o Vandzie co utopiła się w rzece Duppie bo nikt jej nie chciał” (oczywisty żart na temat Wandy co nie chciała Niemca), czy bardziej znaczące legenda smoka zabitego przez szewca za pomocą wypchanej owcy, brzmi znajomo? 🙂 No to mamy Kozojeda i jego wypchaną owcę. Do tego „rokosze wojewody Nurzyboba” (rokosz będący nazwą szlacheckiego buntu znanego z czasów Rzeczpospolitej Obojga Narodów, a i to nie jedyne takie odniesienie), sam „wojewoda” to w końcu dość słowiański tytuł 🙂 no i mamy Temerskiego „wojewodę Bronibora” który co zabawne napisał księgę Przewagi Elearów Redańskich co jest dość ciekawym nawiązaniem do historycznej księgi „Pamiętniki o lissowczykach, czyli przewagi elearów polskich”, no w końcu Redania ma tego białego orła na czerwonym tle jako godło ;).

    Słowiańskość i polskość wcale często objawia się głównie w stylu bycia, mentalności lub nawet w języku, oczywiście styl Sapkowskiego ma ten archaiczny wydźwięk, starodawna mowa, trochę jakby gwary (co w obcych językach może być również w pewnym zakresie odwzorowane to tzw. ‚ye olde English’ :)) do tego Sapkowski w momentach ma w sobie trochę ze stylu Sienkiewicza, oczywiście pojawiają sie też inne rzeczy jak „charakternik” nazwa bądź co bądź bardzo specyficzna używana względem Kozaków Zaporoskich którzy mieli posiadać swego rodzaju nadprzyrodzone moce. Nazwa charakternik jest użyta wobec Geralta co nie jest zaskakujące:

    „To wiedźmin… Charakternik…(…) – Nie miał miecza… Bogowie… Tfu, tfu, na urok, na Złe… wiejmy stąd, Radgast! Nie dotykaj go, tfu, tfu!”

    Wracając do miejsc i nawiązań, taki Novigrad, Wolne Miasto ma w sobie coś z Novgorodu czyli Nowogrodu Wielkiego czy chorwackiego Novigradu wraz Wolnym Miastem Gdańskiem (nawiązania do historii „współczesnej” XX wieku jest jak najbardziej na miejscu zważywszy na różne okoliczności w sadze wiedźmińskiej). Do tego pewna pesymistyczne podejście do życia, pociąg do wódki 😉 czy bimbru nawet z mandragory hehe. A tak poważnie do tego dochodzi folklor który nawet w świecie wiedźmina zdaję się być fikcyjny, jak Mora wchodząca o brzasku do chat, mamuny, czarownice latające na miotłach na Łysą Górę (zamek Montecalvo co zabawniejsze 🙂 siedziba Filipy), Kraniec Świata to opowiadanie które naprawdę gra na tego typu ludowych wierzeniach i swego rodzaju parodia chłopskich zwyczajów i mentalności. Są też takie wzmianki jak Jaskier używający pierwszego zdania w języku polskim zapisanego w Księdze henrykowskiej „daj ać jak pobruszę a ty poczywaj” w jego wersji „daj ać ja pobruszę a ty skocz do piwnicy po piwo” :).

  7. Julian pisze:

    Kobus to skrót od Jakobus – holenderskie i/lub afrikaans. Całkowicie niesłowiańskie, zniderlandyzowana wersja imienia biblijnego.

  8. Julian pisze:

    „Oni nie mają gwar (gdyż Anglia jest obszarem znacznie mniej geograficznie rozległym, niż Polska), za to mają akcenty (których my nie posiadamy) oraz mniejszości mówiące językami celtyckimi. W języku angielskim jest wiele mniej zapożyczeń, a jeśli już, to są one starsze”

    Trzymajcie mnie… Anglia? A co z Wielką Brytanią? Która ma powierzchnię zbliżoną do powierzchni Polski, przy jednocześnie znacznie większej rozpiętości północ-południe? A o tych gwarach to przepraszam, tylko jeśli ktoś nie mieszkał w Szkocji albo nie znał kogoś z Yorkshire to może mówić, ze w Angielskim nie ma gwar. A co do akcentu, to raczej chodzi o wymowę.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s